Ат үйірін сағынса,
Артқы аяғын қағынар.
«Ат үйірін сағынса, Артқы аяғын қағынар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жылқының өз үйірін, яғни бірге жүрген тобын сағынғандағы қимылын мысал етеді. Тура мағынада ат мазасызданып, артқы аяғын қағып, тыным таппайды. Астарлы мағынасы — адам да өз ортасын, туған-туыс, дос-жаран, өскен жерін сағынғанда іштей тынышсыз болады. Демек, әр тіршілік иесі өзіне жақын, ыстық ортаны аңсайды; сағыныш адамның көңіл күйі мен мінезінен де көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — жай ғана мал емес, қазақ танымында еркіндік пен серіктестіктің белгісі. «Үйір» — бірлік, ортақ орта, өзіне жақын жандар. «Артқы аяғын қағынар» деген қимыл мазасыздықты, сағыныштан туған тынымсыз күйді бейнелейді. Яғни, жануардың әрекеті арқылы адамның ішкі сезімі өте әсерлі жеткізілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды ұзақ уақыт елден, отбасынан, достарынан жырақ жүрген адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, студент басқа қалада оқып жүріп, ауылын қатты сағынса, оның көңіл күйі осы мақалмен сипатталады. Мақал адамға өз ортасының қадірін білуге, сағынышты түсініп, жақындарға жылылық сақтауға үйретеді.
Artqy aıaǵyn qaǵynar.