Қарты бардың хаты бар,
Қызы бардың назы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: үйінде қариясы бар адамның хатқа, жөн-жобаға, ақылға қатысты айтатын сөзі көп болады; қызы бар үйде еркелік, наз, көңілге қарау, нәзік тәрбие көбірек сезіледі. Астарлы мағынасы — отбасының көркі мен берекесі үлкеннің даналығы мен кішінің мейірімен толығады. Қария — тәжірибе, көргенділік, өсиет иесі; қызы — жылулық, инабат, сыпайылықтың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «хат» тек жазу емес, ой, өсиет, сөз қадірі деген ұғымды білдіреді. «Қарты бар» дегені — ақылшысы, жол көрсетері бар үй. Ал «назы бар» дегені — қызы бар шаңырақта еркелеу, көңіл сұрау, нәзік сезім, ілтипат көбірек болатынын меңзейді. Яғни қария мен қыз — үйдің екі түрлі, бірақ бірдей қымбат сәні.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал отбасындағы үлкенді сыйлау мен қыз баланы құрметтеудің маңызын еске салады. Мысалы, атасы бар үйде немерелер үлкеннен бата алып, өмірлік ақыл үйренеді, ал қызы бар үйде ата-ана оның пікіріне, көңіліне мұқият қарап, жылы қарым-қатынас сақтайды. Осылайша шаңырақта тәрбие мен мейірім нығаяды.
Qyzy bardyń nazy bar.