Іш қазандай қайнайды,
Күресуге дәрмен жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі күйзелісін, ыза мен алаңды жүрегінде қатты сезініп, бірақ оны сыртқа шығарып, өзгертуге шамасы жетпей тұрған халін білдіреді. Тура мағынасында іштің қазандай қайнауы — денедегі қатты қозғалыс емес, жанның мазасызданып, ширығуы. Астарлы мағынада адам әділетсіздікке, өкінішке не ауыр жағдайға күйінеді, бірақ қарсы тұрарлық күш, амал не мүмкіндік таппайды.
Образдар мен теңеулер
«Іш қазандай қайнады» деген тіркес сезімді өте өткір, қызулы күйде бейнелейді. Қазан қайнағандай іштің де тыным таппай, буырқанып тұрғанын елестетеді. Ал «күресуге дәрмен жоқ» дегені — адамның дәрменсіздігін, әлсіздігін, қол қысқалығын көрсетеді. Яғни бір жағынан іште оттай ашу бар, екінші жағынан сол ашуды іске айналдыратын күш жоқ.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жұмыс, отбасы немесе қоғам ішінде әділетсіздік көргенде жиі айтылады. Мысалы, қызметкер еңбегі бағаланбай, басшысының шешіміне келіспей тұрса да, сол сәтте ашық қарсы тұра алмай, іштей күйзелуі мүмкін. Осындай жағдайда «Іш қазандай қайнайды, күресуге дәрмен жоқ» деп адамның жан қиналысы дәл беріледі.
Kúresýge dármen joq.