Әйелі өлген
Қызды ауылға қарап жылайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелі қайтыс болған ер адам қайғысын сыртқа шығарып, жұбанышты өз ортасынан емес, қыз ұзатып отырған ауылдан іздейді. Астарлы мағынасы — адам қасірет үстінде көңілі босап, жан жылуын, мейірім мен тіршіліктің жалғасуын көріп, соған сүйенеді. Яғни қайғыны жеңілдететін нәрсе — өмірдің тоқтамауы, жасампаздық пен үміттің бар екені.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әйелі өлген» деген тіркес үлкен қасіретті білдіреді. Ал «қызды ауыл» — жастықтың, сәннің, қызықтың, өмірдің жалғасып жатқанын көрсететін бейне. Қыз ұзату — ел ішіндегі қуаныш, жаңа өмірге қадам басу. Сондықтан бұл образ қайғы мен қуаныштың, өлім мен өмірдің қатар жүретінін аңғартады. Адам бір жақтан қиналса да, екінші жақтан тіршіліктің өз ағысын көріп, соған қарап сабыр табады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адам қайғыда отырса да, айналасындағы өмірдің қозғалысы оған жұбаныш болатынын білдіру үшін айтылады. Мысалы, жақынын жоғалтқан адам бір-екі күннен кейін біреудің тойын көріп, «өмір жалғасып жатыр екен» деп іштей сабырға келуі мүмкін. Мақал адамның көңіл күйі мен қоғам тіршілігінің байланысын дәл жеткізеді.
Qyzdy aýylǵa qarap jylaıdy.