Күшті есіктен кірсе,
Төре түндіктен шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: күшті адам есіктен кірсе, төрде отырған төре түндіктен шығып кетеді. Астарлы мағынасы: күші басым, беделі мықты адам әлсізді ығыстырып, өз дегенін жүргізуі мүмкін. Яғни дүниеде әділдік емес, кейде күштің сөзі жүріп кететін жағдайлар болады. Мақал адамды зорлыққа сын көзбен қарауға, әлсізге қиянат жасамауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есіктен кіру» — қарапайым, ашық жолмен келуді білдірсе, «түндіктен шығу» — қорғансыз күйге түсу, шетке ығысу деген ишара. «Төре» сөзі бұрынғы беделді, жоғары орындағы адамды меңзейді. Ал «күшті» — тек дене қуаты емес, ықпалы, өктемдігі бар адам. Осы бейнелер арқылы халық күш пен әлсіздік тартысын өте ықшам да әсерлі көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кейде жұмыста, қоғамда немесе күнделікті қарым-қатынаста ықпалды адамның сөзі өтетін жағдайларға байланысты айтылады. Мысалы, бір мекемеде қарапайым қызметкердің пікірі еленбей, басшының ыңғайына қарай шешім қабылданса, жұрт осы мақалмен астарлап айтуы мүмкін. Бұл — күштің бәрінен биік еместігін, әділдік пен теңдік қажет екенін еске салатын сөз.
Tóre túndikten shyǵady.