Саудада достың жоқ,
Сәлемде борыштық жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сауда-саттықта адам мен адам арасындағы қатынас ең алдымен пайда мен есепке құрылатынын білдіреді. Досың болса да, саудада әркім өз мүддесін қорғайды, сондықтан сауда үстінде артық сенімге салынуға болмайды. Ал «сәлемде борыштық жоқ» дегені — сәлемдесу, амандасу адамға қарыз жүктемейтін, бәріне ортақ әдеп екенін көрсетеді. Яғни сәлем беру үшін себеп, пайда не ақы сұралмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сауда» — тек базардағы айырбас емес, жалпы есеп пен пайда араласқан қарым-қатынастың бейнесі. «Дос» сөзі жақындықты білдірсе де, саудада сол жақындықтың өзі екінші орынға түсетінін меңзейді. Ал «сәлем» — адамдарды біріктіретін ең жеңіл, бірақ ең маңызды ізет белгісі. «Борыштық жоқ» деген тіркес сәлемнің тегін, міндетсіз, таза ниетпен айтылатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал іскерлік қатынаста өте орынды айтылады. Мысалы, екі таныс адам бірге бизнес ашса да, келісімде бәрін ашық жазып, жеке достыққа сүйенбей, шартпен жұмыс істеуі керек. Ал күнделікті өмірде көршіге, әріптеске, бейтаныс адамға амандасу — еш шығынсыз жасалатын мәдениеттің белгісі.
Sálemde boryshtyq joq.