«Тұр, тұрдан хабар келсе, Ұйқыдан маза кетеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір хабардың келуі адамды бейжай қалдырмайтынын, көңілге тыныштық бермейтінін білдіреді. Тура мағынада «тұр, тұрдан хабар» дегені — алыстан жеткен, маңызды жаңалық. Астарлы мағынада — күмәнді, мазасыз ой тудыратын, не ертеңгі күтіп отырған іс жайлы хабар адамның тынышын бұзады. Яғни, естіген сөз кейде ұйқыңды қашырып, ойыңды сан-саққа жүгіртеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ұйқы» — тыныштық пен жан рахатының белгісі. Ал «маза кету» — ішкі толқу, алаңдау, уайымға түсу дегенді аңғартады. Мұнда хабардың өзі емес, оның адам санасына әсері бейнелі түрде берілген. Хабар келсе, адам тек құлақпен естіп қана қоймай, жүрегімен де сезінеді. Сондықтан бұл тіркес күтпеген не маңызды жаңалықтың психологиялық салмағын көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі кезде бұл мақалды жұмыс, оқу немесе отбасыға қатысты алаңдатқан хабарға байланысты қолдануға болады. Мысалы, адам емтихан нәтижесін, несие мақұлдануын не жақын кісіден келген жайсыз жаңалықты күтіп отырса, «хабар келсе, ұйқыдан маза кетеді» деуге болады. Бұл — күту мен уайымның адамға қалай әсер ететінін дәл жеткізетін сөз.
Uıqydan maza ketedi.