Ерегескен ел болмайды,
Есептескен дос болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-бірімен үнемі керісіп, қырғи-қабақ болып жүрген жұрт берекелі елге айналмайды. Ал дос-бауырдың арасында үнемі есеп қуып, пайда мен қайтарымын ғана ойлау достықтың шынайы болуына кедергі келтіреді. Астарлы мағынасы — татулық пен сенім бар жерде ғана ел де, достық та мықты болады. Ренішті көбейту, ұсақ нәрсеге бола тартысу берекені кетіреді, ал шынайы сыйластық пен кешірім қарым-қатынасты сақтайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел» сөзі тек ауыл не жұрт емес, тұтас қауым, ортақ тірлік иелері деген ұғымды білдіреді. «Ерегесу» — үздіксіз дау, қарсыласу, ішкі алауыздықтың белгісі. «Есептесу» — достықты саудаға айналдыру, әр істің өтеуін ғана ойлау. Яғни мақал ел мен достықты тірі байланысқа теңеп, оны пайда үшін емес, сенім үшін сақтау керек екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл сөзді жұмыс ұжымында, отбасында не достар арасында ұсақ келіспеушілік көбейгенде айтуға болады. Мысалы, әріптестер бір жобада бірін-бірі кінәлап, ортақ мақсаттан алыстаса, нәтиже де төмендейді. Сол кезде осы мақал татулыққа шақырып, мәселені айқаймен емес, ақылмен шешуге үндейді.
Eseptesken dos bolmaıdy.