Елге сыймаған жерге де сыймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өз еліне, өз ортасына сыймаса, басқа жерден де орын таба алмайды. Астарлы мағынасы: адамның мінезі, тәртібі, кішіпейілдігі мен елмен тіл табысуы ең алдымен өз ортасында сыналады. Егер кісі өз жұртымен, ағайын-елмен сыйласа алмаса, қайда барса да бедел жинауы қиын. Яғни мәселе жерде емес, адамның өз болмысында.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел» — туған жұрт, қоғам, айналадағы адамдар. «Жер» — тек қоныс емес, жалпы өмір сүретін орта, жаңа мекен, өзге қауым. «Сыймау» сөзі кеңістіктік емес, әлеуметтік-адамгершілік мәнде қолданылған. Бұл адамның мінезіндегі тарлықты, өркөкіректікті, сыйластықтың жоқтығын меңзейді. Халық «орын» мен «сый» ұғымын қатар қойып, адамға лайық болу үшін алдымен тәртіп пен инабат керек екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал ұжымда, оқу орнында, жұмыста өзін ұстай білмейтін адамға қатысты айтылады. Мысалы, қызметкер үнемі ұрысқақ болып, әріптестерімен тіл табыса алмаса, басқа мекемеге ауысса да дәл сол қиындық қайталануы мүмкін. Демек, адам алдымен өз мінезін түзеуі керек.