Егінші еселеп,
Кеусенші кеселеп алады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — егін салған адам еңбегінің жемісін молынан көреді, ал кеусенші дайын өнімнен үлесін ғана алып, аз-пұз пайдаға қанағат етеді. Астарлы мағынасы — шын еңбек еткен адам көбірек игілікке ие болады, ал өзгенің еңбегіне сүйенген жан шектеулі несібе алады. Яғни береке де, табыс та маңдай термен келеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «егінші» — еңбек етіп, жер жыртып, дән сеуіп, өнім өсірген адам. Ол — табандылықтың, жауапкершіліктің бейнесі. «Кеусенші» — біреудің егінінен артылғанын немесе сыбағасын ғана алатын жан. «Еселеп алады» дегені — еңбектің өтеуі бірнеше есе қайтатынын білдіреді. Ал «кеселеп алады» — аз мөлшерде, шектеулі түрде алады деген ұғым. Осы қарсы қою арқылы мақал еңбек пен дайынға қараудың айырмасын анық көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген кәсіпке қатысты айтылады. Мысалы, өз ісін дамытып, күн сайын еңбектенген адам табысын көбейтеді, ал дайын нәтижеге ғана сүйенген адам көп жетістікке жете бермейді. Сол себепті мақал адамды жалқаулықтан сақтап, адал еңбекке шақырады.
Keýsenshi keselep alady.