Бір баласы бардың,
Шығар-шықпас жаны бар.
Екі баласы бардың,
Жүрегінде жалы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бала санына қарай ата-ананың көңіл күйі мен жауапкершілігін бейнелейді. Бір ғана баласы бар адам оның амандығын тым қатты уайымдайды, өйткені бар үміті, тірегі сол бір балаға байланған. Ал екі баласы бар адамның жүрегінде «жалы бар» деп, оның қуанышы, жылуы, тіршілігі көбейетінін астарлайды. Яғни бала — ата-ана үшін тек ұрпақ емес, өмірдің мәні, қуаныш пен үміттің көзі.
Образдар мен теңеулер
«Шығар-шықпас жаны бар» деген тіркес бір балалы ата-ананың жан-дүниесі әлсіз, үрейі көп күйде болатынын көрсетеді. Мұндағы «жан» — ата-ананың ішкі тыныштығы, өмірге деген сенімі. Ал «жүрегінде жалы бар» дегені екі баланың үйге жылу, қозғалыс, шаттық әкелетінін аңғартады. «Жал» — оттың жалыны сияқты, өмірдің ыстығы мен қуатын білдіретін көркем образ.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал балалардың ата-ана өміріндегі орнын еске салады. Мысалы, жас отбасы бір ғана баласының болашағына алаңдап, барлық қамқорлығын соған жұмсауы мүмкін; ал екі-үш баласы бар үйде бір-біріне сүйеніш, ортақ қуаныш көбірек сезіледі. Мақал балаға жауапкершілікпен қарауға да үндейді.
Shyǵar-shyqpas jany bar.
Eki balasy bardyń,
Júreginde jaly bar.