Білмеген мың пәлеге тұтылар,
Білген мың пәледен құтылар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: білмеген адам қауіпті нәрсені аңғармай, сан қилы қиындыққа душар болады; ал білген, яғни ойлы, тәжірибелі адам көп бәледен аман қалады. Астарлы мағынасы — білім, түсінік, алдын ала ойлау адамды қателіктен, зияннан және өкініштен сақтайды. Надандық адамды адастырады, ал білім өмірде дұрыс жол табуға көмектеседі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мың пәле» — нақты сан емес, көп қиындықтың, қауіп-қатердің бейнесі. «Тұтылар» сөзі адамның сол бәлеге оңай ілігіп қалатынын білдіреді. Ал «мың пәледен құтылар» деген тіркес білімнің қорған, қалқан сияқты қызмет атқаратынын көрсетеді. Яғни білім — адамды сақтайтын күш, ал білместік — әлсіздік.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, интернет қолдану кезінде өте орынды. Мысалы, қаржылық сауаты жоқ адам күмәнді несиеге кіріп, қиындыққа тап болуы мүмкін, ал сауатты адам шартты оқып, тәуекелді алдын ала бағалайды. Сондықтан мақал жастарды үйренуге, ойлануға, сұрап-білуге үндейді.
Bilgen myń páleden qutylar.