Балалығың ұстаса, нағашыңа бар,
Жігіттікті сағынсаң, қайныңа бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жас шағындағы еркелігін, аңғал көңілін, кейде бала мінезге қайта оралатын сәтін шебер аңғартады. «Балалығың ұстаса, нағашыңа бар» дегені — нағашы жұрттың мейірімі, еркелетіп, кең пейілмен қабылдайтын қасиеті бар екенін білдіреді. Ал «Жігіттікті сағынсаң, қайныңа бар» дегені — ер азаматқа лайық салмақ, тәртіп, жауапкершілік, намыс пен еркін мінезді қайын жұрттан табуға болады деген ойды меңзейді. Яғни мақал туыстық ортадағы әр әулеттің өзіне тән тәрбиелік, мінездік ықпалын көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «балалық» — аңғалдық, еркелік, жүректің жұмсақтығы. «Нағашы» сөзі — жылы қабақ, қамқорлық, еркіндік символы. Ал «жігіттік» — батылдық, сабыр, намыс, ел алдында қысылмайтын мінез. «Қайын» образы — сырт көзге талап қоятын, адамды жинақылыққа шақыратын орта ретінде көрінеді. Мақал екі түрлі мінезді екі түрлі туыстық қатынас арқылы танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам мінезіне сай ортаны таңдауды еске салады. Мысалы, біреу жұмыста қысымнан шаршап, жеңіл әңгіме мен демалысты қаласа, жақын мейірімді орта іздейді; ал маңызды шешім қабылдарда салмақты, тәртіпті адамдардың ортасына ұмтылады. Осылайша мақал туыстық қарым-қатынастың тәрбиелік әсерін көрсетеді.
Jigittikti saǵynsań, qaınyńa bar.