Атпаз көрген ат таныр,
Ұстаз көрген хат таныр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат баптаған адам жылқының жайын біледі, ал ұстаз көрген адам хат танып, оқып-жаза алады. Астарлы мағынасы: адамға дұрыс тәрбие мен үйрету болса, ол кез келген істі меңгереді, білім мен тәжірибе арқылы өседі. Яғни, бір нәрсені білудің, үйренудің кілті — оны көрген, үйреткен ортаның сапасында.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атпаз» — атты баптап, оның мінезі мен қалпын танитын тәжірибелі адам. Бұл образ өмірді, істің ретін білетін шеберді меңзейді. «Ұстаз» — баланың көзін ашып, сауат үйрететін білім иесі. «Ат таныр», «хат таныр» деген тіркестер адамның танымы кеңейіп, дүниені ажырата бастайтынын бейнелейді. Демек, ат пен хат — тек зат емес, тәжірибе мен білімнің символы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тәрбие мен білімнің маңызын еске салады. Бала жақсы мұғалімнен оқыса, тіл үйреніп, сауатты болады; ал спортта, өнерде не кәсіпте тәжірибелі тәлімгерден үйренсе, тез жетіледі. Мысалы, шәкірт нағыз шебердің қасында жүріп, құрал ұстап, жұмыс тәсілін көрсе, қысқа уақытта мамандықты меңгереді.
Ustaz kórgen hat tanyr.