Адам құрсақтан арымайды,
Құлақтан ариды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам құрсақта жатқанда бұзылмайды, ал құлақ арқылы естіген сөзден, көрген тәрбиеден, сыртқы ықпалдан ариды. Астарлы мағынасы — адамның мінезі мен болмысы туа бітетін қасиеттен гөрі, естіп-білгеніне, алған тәрбиесіне, ортасына байланысты қалыптасады. Яғни жақсы сөз адамды өсіреді, жаман сөз, теріс орта адамды аздырады.
Образдар мен теңеулер
«Құрсақ» — адамның дүниеге келмей тұрған, пәк, таза қалпының бейнесі. Ал «құлақ» — сыртқы әсерді қабылдайтын, есту арқылы санаға сіңетін жолды білдіреді. Халық мұнда адам жанына кіретін нәрсенің бәрі құлақтан өтетінін астарлап көрсеткен. Сондықтан құлаққа жағымды да, зиянды да сөз әсер етеді. Бұл — сөздің құдіретін де, тәрбиенің маңызын да танытатын терең ой.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал балалар тәрбиесінде, ақпарат көп заманда өте орынды. Әлеуметтік желідегі сөз, ортадағы әңгіме, көрген үлгі адамның ойына әсер етеді. Мысалы, бала үнемі ұрыс-керіс еститін үйде өссе, мінезі де қатайып кетуі мүмкін; ал жақсы сөз, өнеге, пайдалы әңгіме естісе, адамгершілігі қалыптасады. Сондықтан кіммен араласқаның, нені тыңдағаның өте маңызды.
Qulaqtan arıdy.