Мал қолда, жан ұяда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Мал қолда, жан ұяда» деген мақалдың тура мағынасы — мал болса да, иесінің қарауында, жан мен отбасы өз орнында, өз ұясында деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — адамның тіршілігі түзелуі үшін ырыс-несібе мен отбасылық тыныштық қатар болуы керек. Мал — күнкөрістің, байлықтың белгісі; ал ұя — үйдің, ошақтың, берекенің символы. Яғни, дәулет бар жерде де, жанның амандығы мен үй ішінің татулығы сақталса, өмір мәнді болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік емес, жалпы дәулет пен тіршілік көзі. «Қолда» сөзі оның өз иесінің басқаруында, қамқорлығында екенін аңғартады. Ал «жан ұяда» тіркесі құстың ұясындай жылы, қауіпсіз, тыныш мекенді бейнелейді. Бұл образ отбасының, туған үйдің қорған екенін көрсетеді. Халық ұяны береке мен мейірімнің орны деп таниды.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал қаржыны да, отбасы жылуын да қатар бағалауды еске салады. Мысалы, адам жақсы табыс тапса да, үй ішіне көңіл бөлмесе, сыртқы байлықтың берекесі азаяды. Сондықтан ең алдымен тұрмысты түзеумен бірге, отбасы татулығын сақтау маңызды.