Әлді берер, әлсіз безер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Әлді берер, әлсіз безер» деген мақалдың тура мағынасы — күші бар, жағдайы бар адам қиындықты көтеріп, жәрдем бере алады; ал әлсіз, дәрменсіз адам ондайда жалтарып, қашқақтайды. Астарлы мағынасы — адамды тек күшпен емес, қайратпен, жауапкершілікпен, жүрекпен өлшеу керек деген ой. Нағыз мықты кісі қолындағысын қимай, көмектесуге дайын тұрады, ал әлсіз мінезді адам өз пайдасын ғана ойлап, ортақ іске араласпай қалады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «әлді» сөзі тек дене күші емес, байлықты, билікті, мүмкіндікті де білдіреді. «Берер» — қолдау көрсетіп, жәрдемдесетін адам. «Әлсіз» — тек тән қуаты кем емес, рухы әлсіз, батылы жоқ, тұрақсыз жанның бейнесі. «Безер» сөзі шеттеп кету, бас тарту, жауапкершіліктен қашу мағынасын үстейді. Осы арқылы халық күш пен әлсіздікті қарама-қарсы қойып, мінездің шынайы болмысын ашады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: қолында мүмкіндігі бар адам айналасына пайдасын тигізуі керек. Мысалы, ұйым басшысы не жағдайы жақсы көрші қиындыққа тап болған адамға көмек берсе, ол «әлді берердің» үлгісі болады. Ал уәдеге берік емес, жауапкершіліктен қашатын жан «әлсіз безердің» бейнесін танытады.