Ақыл - дария, алсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Jer - qazyna, qazsań da taýsylmaıdy.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ақыл да, жер де — сарқылмас байлық. Ақылдың шегі жоқ: оны қанша қолдансаң да, қанша үйренсең де азаймайды, қайта тереңдей береді. Сол сияқты жердің де ырысы мол: еңбектеніп игерсең, құт-берекесі таусылмайды. Мақал адамды ойды бағалауға, еңбекті қадірлеуге, табиғат пен мүмкіндікті дұрыс пайдалануға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дария» сөзі ақылдың тереңдігін, кеңдігін білдіреді. Дария қаншама су алсаң да, бірден бітпейтіні сияқты, парасат та бөліскен сайын кемімейді. «Қазына» — жердің астары да, берекесі де мол деген ұғым. «Қазсаң да таусылмайды» дегені жердің адам еңбегіне қарай ашылатын шексіз мүмкіндігін көрсетеді. Яғни ақыл мен жер — екі үлкен игілік, екеуі де дұрыс көзқарас пен қажырлы еңбекті қажет етеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал білім іздеу, кәсіп ашу, жерді тиімді пайдалану сияқты істерде жиі айтылады. Мысалы, бір жас фермер жерді бос жатқызбай, суарып, күтіп, дұрыс технология қолданса, жерден мол өнім алады. Ал жаңа маман оқуын тоқтатпай, үнемі ізденсе, ақылы толығып, жолы ашылады.