Ақыл - ар-ұяттың күзетшісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ақыл адамды дұрыс жолға бағыттап, ар-ұятын сақтап тұратын ішкі қорған сияқты. Тура мағынасында күзетші қалай бір нәрсені қорғап тұрса, мұнда ақыл да адамның арын, ұятын, намысын қорғап тұрады. Адам ойланып әрекет етсе, әдептен озбайды, теріс іске бармайды, өзіне де, өзгеге де зиян тигізбейді. Астарлы мағынасы — ақылы бар кісі ұятсыздыққа, жеңілтектікке, орынсыз сөз бен іске жол бермейді.
Образдар мен теңеулер
Бұл мақалда «ақыл» — күзетші бейнесінде берілген. Күзетші үйді, малды, қазынаны сыртқы қауіптен қорғайды. Сол сияқты ақыл адамның ішкі қазынасы саналатын ар мен ұятты қорғайды. «Ар-ұят» — адамның адамдық өлшемі, рухани тазалығы. Егер ақыл әлсіресе, адам нәпсіге еріп, ұятты ұмытуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста, қарым-қатынаста адам әр сөзін, әр ісін ақылмен өлшеуі керек. Мысалы, бір адам ашумен дөрекі комментарий жазудың орнына, ойланıp, сабыр сақтаса, кейін өкініштен құтылады. Демек, ақыл — ұятты сақтайтын ең сенімді күзетші.