Аққу құсқа оқ тисе,
Қанатын суға тигізбес.
Айтулы ерге оқ тисе,
Қиналғанын білдірмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер адамның қайсарлығын, намысын және төзімін сипаттайды. Аққу жараланса да, қанатын суға тигізбейін деп тырысатыны сияқты, елге сыйлы, айтулы ер де басына қиындық түссе, сыр бермей, мұңын сыртқа шығармайды. Яғни нағыз азамат ауыртпалықты сабырмен көтеріп, өз беделін, рухын сақтай біледі. Астарлы мағынасы — ер жігіттің сыртқы қайсарлығы ғана емес, ішкі сабыр мен намысы да биік болуға тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұнда аққу — сұлулықтың, тазалықтың, биік қасиеттің белгісі. Оның қанаты жараланса да, суға тигізбеуі — жарасын білдірмеуге тырысуы. Ал «оқ тию» — шынайы қасірет, ауыр сынақтың бейнесі. «Айтулы ер» тіркесі елге танылған, абыройлы, салмақты азаматты меңзейді. Оның қиналғанын білдірмеуі — сабыр, намыс, төзім сияқты қасиеттерді көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қиын жағдайда да сабыр сақтап, өзін ұстай білетін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыста үлкен қиындыққа тап болған басшы не маман ашуға берілмей, мәселені іштен тындырып, шешім іздесе, жұрт оны осы мақалмен сипаттайды. Мұнда мәні — сыр бермеу емес, жауапкершілікті жоғалтпай, берік тұра білу.
Qanatyn sýǵa tıgizbes.
Aıtýly erge oq tıse,
Qınalǵanyn bildirmes.