Жыланның тілі айыр,
Жылан мінезді адамның сөзі айыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екіжүзді, тұрақсыз, сөзі мен ісі қабыспайтын адамды сынайды. Жыланның тілі айыр болғаны сияқты, ондай адамның да сөзі бөлініп, бір айтқанын бір айтады, шын көңілін жасырып сөйлейді. Тура мағынада жыланның тілі туралы айтылғанымен, астарында адам мінезіндегі өтірікшілік, сатқындық, айлакерлік әшкереленеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жылан» — қауіпті, сақ болуды қажет ететін жәндік. «Жылан мінезді адам» деген тіркес — сырты жылмиған, іші суық, сөзі сенімсіз кісіні білдіреді. «Тілі айыр» деген образ оның сөзінің екіұшты, екі түрлі бағытқа кететінін көрсетеді. Халық мұндай теңеу арқылы жалған сөйлеудің, екі жүзділіктің жаман қасиет екенін бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал уәдесінде тұрмайтын, біреуге бір сөз, екіншісіне басқа сөз айтатын адамдарға қатысты қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер басшысына бір нәрсені айтып, кейін әріптесіне керісінше сөйлесе, оны осы мақалмен сипаттауға болады. Мұндайда адамға сенім азаяды, сондықтан халық адал, ашық сөйлеуді жоғары қояды.
Jylan minezdi adamnyń sózi aıyr.