Адам болар жігіттің,
Жары өзіне лайық.
Керуен бастар жігіттің,
Нары өзіне лайық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жігіттің болмысы мен таңдауы өзара сәйкес болуға тиіс екенін меңзейді. Тура мағынасында: қандай жігіт болса, соған сай жар бұйырады; қандай керуен бастаушы болса, соған күшті нар лайық. Астарлы мағынасында адам өз дәрежесіне, мінезіне, жауапкершілігіне сай жұп таңдайды, әрі ер-азаматтың да, өмір жолындағы серігінің де орны бір-бірін толықтыруы керек деген ой айтылады. Яғни, адамды көтеретін де, көркейтетін де — өзіне лайық таңдау мен дұрыс қасиет.
Образдар мен теңеулер
Мұнда "жігіт" — тек жас адам емес, мінезі бар, елге тірек болар азаматтың бейнесі. "Жар" — отбасының берекесін ұстайтын өмірлік серік. "Керуен" — ұзақ жол, үлкен жауапкершілік, өмір сапарының символы. "Нар" — төзімді, күшті, ауыр жүктi көтере алатын түйе; ол мұнда сенімді тірек, лайықты серік дегенді білдіреді. Демек, мақал өмірде әр нәрсенің өз парқы, өз теңі барын көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам таңдауы, әсіресе отбасы құру, орта таңдау, серіктес таңдау кезінде айтылады. Мысалы, жауапкершілігі жоғары, еңбекқор жігіт өзіне сабырлы, түсінігі мол жар таңдаса, олардың отбасы берік болады. Сондай-ақ бұл сөз адамды «өз деңгейіңе сай әрекет ет» деген ойға да жетелейді.
Jary ózine laıyq.
Kerýen bastar jigittiń,
Nary ózine laıyq.