Халық туралы 364
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
364
Мақал-мәтел
113.1K
Қаралым
310
Орташа
Сұрыптау:
Көп дауыс қосылса,
Бір дауысты жоқ қылады.
Бір дауысты жоқ қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп адамның даусы біріксе, жеке бір адамның даусы естілмей қалады. Аста...
Керейден ұл туса,
Алашқа күн туады.
Алашқа күн туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: Керей руынан елге пайдалы, ер жүрек ұл туса, бүкіл Алаш жұртына жақсылы...
Қол жұмылмай жылынбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолды қимылдатпай, тоңған адам жылына алмайды. Астарлы мағынасы: кез ке...
Ұры - қасық, ел - теңіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың ұсақ нәрседен басталатынын, ал елдің ырысы мен берекесі кең де мол екенін білдір...
Өзегің талса, өзен жағала,
Басыңа іс түссе, көпті сағала.
Басыңа іс түссе, көпті сағала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жалғыз қиналғанда көпшілікке, елге, ағайын-туысқа, тәжірибелі ортаға сүйену керек де...
Ауыл иті ала болса да,
Бөрі келгенде бірігеді.
Бөрі келгенде бірігеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылдың иті кейде өзара ырылдасып, ала-құла, кереғар болып жүруі мүмкін...
Ерден аспақ бар, елден аспақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жеке күш-қайратымен, ерлігімен, тіпті кейде өзінен де асып түсетін биікке жетуі...
Сарттың жаманы «қазақ болам» дер,
Қазақтың жаманы «сарт болам» дер.
Қазақтың жаманы «сарт болам» дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз тегін, елдік болмысын менсінбей, басқа жұртқа еліктейтін адамды сынайды. Тура мағынада...
Елмен көгерген еленбес.
**Негізгі мағынасы** «Елмен көгерген еленбес» деген мақалдың түйіні — адам жеке дара емес, ел-жұртпен, қауыммен бірге өс...
Байлық байлық емес, бірлік - байлық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — нағыз байлық тек ақша мен мал-мүлік емес, адамдардың ауызбірлігі. Аста...
Бір ауылда бір үй аш болса,
Бір ауыл аш болады.
Бір ауыл аш болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ауылдағы бір үйдің жағдайы нашарлап, аштыққа ұшыраса, ол бүкіл ауыл...
Толған ел - толықсыған көл.
**Негізгі мағынасы** «Толған ел - толықсыған көл» деген мақал халықтың бірлігі мен берекесін суы мол, жайқалған көлге т...
Сегіз ешкіге сексен теке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сегіз ешкіге сексен текенің үйірілуі, яғни саны аз малға көп текенің ж...
Ит арық болса - ауылдың намысы.
**Негізгі мағынасы** Ит арық болса, ол бір ғана үйдің емес, тұтас ауылдың жай-күйін танытады. Мақалдың тура мағынасы —...
Құдайдың бір аты - халық .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайдың бір аты халықпен байланысты деп айту. Астарлы мағынасы — халы...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Төртеу түгел болса - алар,
Алтау ала болса - алдырар.
Алтау ала болса - алдырар.
**Негізгі мағынасы** Төрт адам түгел, яғни ауызбірлікте, тату әрі бір мақсатта болса, кез келген істі жеңіп, нәтижеге же...
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
«Халық туралы» мақал-мәтелдер – елдің рухын, бірлік пен ынтымақтың қадірін, жұрттың мінез-құлқы мен ортақ жауапкершілігін бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл санатта көптің күші, қауымның абыройы, татулық пен тәртіп секілді ұғымдар ұрпаққа өнеге болып айтылады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.