Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.2K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Еңбегі ештің тұзы сор.
**Негізгі мағынасы** «Еңбегі ештің тұзы сор» деген мақал еңбексіз, еріншектікпен өмір сүрген адамның ырысы болмайтынын...
Түсіңде жеген қазыдан,
Өңіңде жеген құйқа артық.
Өңіңде жеген құйқа артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түс көріп, түсіңде қазы жегеннен гөрі, өңіңде қарапайым құйқа жегеннің...
Еңбегің сайлы болса,
Ішің майлы болады.
Ішің майлы болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам еңбегі жүйелі, тиянақты, сапалы болса, соның жемісі де мол болады....
Тоңға жатқан мал оңбас,
Тобырға түскен іс оңбас.
Тобырға түскен іс оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тоңда жатқан малға да, тобырға түскен іске де береке қонбайды. Астарлы...
Отырамын деп еріншек өлер,
Жаманға жақсылық қыламын деп
көңілшек өлер.
Жаманға жақсылық қыламын деп
көңілшек өлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз жалқаулық пен шектен тыс көңілшектікке ұрынбауға шақырады. «Отырамын деп е...
Мехнат түбі - кейіс,
Рахат түбі - пейіш.
Рахат түбі - пейіш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің нәтижесі бірден қуаныш әкелмейтінін, кейде шаршататын, ауыртатын сәттері болатын...
Жылқы бақтым - жорғалаттым.
**Негізгі мағынасы** «Жылқы бақтым - жорғалаттым» деген мақал еңбектің нәтижесі көзге көрінетінін білдіреді. Тура мағын...
Қой сүті - қорғасын,
Қойды соққан оңбасын.
Қойды соққан оңбасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қойдың сүті өте құнарлы, қою әрі майлы келеді, сондықтан оны «қорғасын»...
Балық байлығы - етек жеңің кепкенше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балық ұстап, оны күнкөріске пайдаланған адам оның пайдасын ұзақ көрмейд...
Еңбек ет те, егін ек,
Жарымасаң, маған кел.
Белді бу да, бейнет қыл,
Байымасаң, маған кел.
Жарымасаң, маған кел.
Белді бу да, бейнет қыл,
Байымасаң, маған кел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды еңбек етуге, әрекеттен қашпауға үндейді. «Еңбек ет те, егін ек» дегені — тіршілікк...
Басты балта бұзар, жылқыны маңқа бұзар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балта ағашты дәл басынан шапса, тез бұзады; жылқыны да ұсақ көрінетін,...
Шоқысқыш қоразға шыр бітпес.
**Негізгі мағынасы** «Шоқысқыш қоразға шыр бітпес» деген мақалдың тура мағынасы — үнемі шоқып, тыныш таппайтын қораздың...
Бір мал арқан тоздырар,
Екі мал табан тоздырар.
Екі мал табан тоздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана малды күнде арқандап ұстау арқанды тоздырады, ал екі малды қа...
Таңдағы тауықтан,
Сол күнгі жұмыртқа артық.
Сол күнгі жұмыртқа артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таңертеңгі тауықтан сол күні алынған жұмыртқа пайдалырақ деген ой. Аст...
Жұмыры бардың ғұмыры бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қолында күші, жігері, іс істеуге қабілеті бар адамның өмірі де, тірші...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.