Өліп өскен малға сүйін,
Өлмей өскен басқа сүйін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал малдың тірі жүріп, күтіммен өсіп, көбейгені пайдалы екенін аңғартады. «Өліп өскен мал» — күтімсіз, шығын болып, пайдасы жоқ мал деген ишара. Ал «өлмей өскен мал» — аман сақталып, төлдеп, шаруаның ырысын арттырған мал. Астарлы мағынасы: кез келген істің берекесі нәтижесінде емес, оның аман-сау сақталып, дұрыс дамығанында. Шаруаның шын қуанышы — шығыннан құтылып, өсім көргенде.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өліп өскен» тіркесі сәтсіздікке, зая кеткен еңбекке меңзейді. «Өлмей өскен» тіркесі тіршілік, амандық, көбею, береке ұғымдарын білдіреді. Мақалда мал тағдыры арқылы адамның тіршілігіне тән заңдылық көрсетіледі: сақталған нәрсе ғана пайда береді, жоғалған нәрсе қуаныш әкелмейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі күні де үнемшілдік пен ұқыптылықты еске салады. Мысалы, фермер малды уақытында жемдеп, екпе салып, қорасын таза ұстаса, мал шығынсыз өседі де, отбасыға пайда әкеледі. Сол сияқты кез келген кәсіпте де бастысы — барды сақтап, оны өсіре білу.
Ólmeı ósken basqa súıin.