Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.2K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Күтімсіз мал өнбес,
Күйсіз көлік жүрмес.
Күйсіз көлік жүрмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малға күтім жасалмаса, ол көбеймейді, семірмейді, берекелі болмайды; а...
Диқан бабаның кетпенінен,
Шопан атаның таяғынан жарылқасын.
Шопан атаның таяғынан жарылқасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбек пен несібенің қадірін білдіреді. Тура мағынасында диқанның кетпені мен шопанның тая...
Кем жесең, төрге шығарады,
Көп жесең - көрге.
Көп жесең - көрге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тамақты мөлшермен жеудің, қанағат сақтаудың пайдалы екенін білдіреді. Тура мағынасында аз...
Жылқыны жауында, қойды дауылда бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малды да, істі де өзіне лайықты жерде, өзіне қолайлы жағдайда бағудың керегін айтады. Жы...
Қатын ерге қарайды,
Ер жерге қарайды.
Ер жерге қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі жауапкершілік пен бағыт-бағдарды астарлап айтады. Тура мағынасында әйел к...
Кедей нан тапса, ыдысын таппас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тұрмысы төмен, күнкөрісі ауыр адам бір қиындықты жеңсе де, екінші бір мұқтаждыққа ұрынып...
Еңбекпен ер өседі,
Егізбен төл өседі.
Егізбен төл өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ер-азамат еңбек етсе, шынығып, өсіп-жетіледі; малдың төлi егіз болса, о...
Жалқау көп ұйықтайды, іс жақпайды,
Жұмыс тапсырса, мойынсұнбай қылжақтайды.
Жұмыс тапсырса, мойынсұнбай қылжақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқау адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынасында ол көп ұйықтап, жұмысқа зауқы соқпай...
Жер астында алтын бар,
Қаза берсең, табасың.
Бау бар жерде жеміс бар,
Кеулей берсең, табасың.
Қаза берсең, табасың.
Бау бар жерде жеміс бар,
Кеулей берсең, табасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жерді қаза берсең, астынан алтын табылуы мүмкін; бауы бар жерді күтіп-б...
Бұйырған малға тісің тисін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға тағдырдан, несібеден келген малдың берекесі болсын, соны пайдал...
Төгілгеннен жалап қал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе төгіліп қалса, оны толық қайтарып алу қиын, сондықтан қалғаны...
Өліп өскен малға сүйін,
Өлмей өскен басқа сүйін.
Өлмей өскен басқа сүйін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың тірі жүріп, күтіммен өсіп, көбейгені пайдалы екенін аңғартады. «Өліп өскен мал» —...
Күшенген жеңбейді,
Күші көп жеңеді.
Күші көп жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреу тек қиналып, күшеніп, зорланып әрекет етсе, міндетті түрде жеңіс...
Жаман сиыр жазда бұзаулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман, күтімсіз, әлсіз сиыр көбіне жазда бұзаулайды. Астарлы мағынасы:...
Түйешіге жолықсаң,
Өркеші биік тайлағын айтар.
Өркеші биік тайлағын айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйешіге кезіксең, ол өз тайлағының өркеші биік, күтімі жақсы екенін а...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.