Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
295.7K
Қаралым
278
Орташа
Сұрыптау:
Өгіз өлгенше өседі.
**Негізгі мағынасы** Өгіз өлгенше өседі деген мақал адамның, малдың немесе жалпы нәрсенің бірден тоқтап қалмай, соңына д...
Еңбекпен ер өседі,
Егізбен төл өседі.
Егізбен төл өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ер-азамат еңбек етсе, шынығып, өсіп-жетіледі; малдың төлi егіз болса, о...
Тақыр жерге шөп шығарған.
**Негізгі мағынасы** «Тақыр жерге шөп шығарған» деген сөз — мүмкін емеске жақын істі атқарған, жоқтан бар жасаған, қиын...
Арамнан алған түйеден
Адалдан алған түйме артық.
Адалдан алған түйме артық.
**Негізгі мағынасы** Арам жолмен алынған үлкен пайдадан гөрі, адал жолмен келген аз ғана дүниенің қадірі жоғары. Мақал а...
Таңдағы тауықтан,
Сол күнгі жұмыртқа артық.
Сол күнгі жұмыртқа артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таңертеңгі тауықтан сол күні алынған жұмыртқа пайдалырақ деген ой. Аст...
Азды көпке қосқанның арманы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Азды көпке қосқанның арманы жоқ деген мақал азды — аз мүмкіндікті, шағын табысты, ал көпті — молшыл...
Жас әкетпейді, күш әкетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды жас емес, күш-қуат пен денсаулық көтеріп жүреді. Яғни бір істі...
Малды іріктемесең,
Тұқымы азады.
Қонысты жаңартпасаң,
Өрісі азады.
Тұқымы азады.
Қонысты жаңартпасаң,
Өрісі азады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың тұқымын сұрыптап, жақсысын көбейтпесе, малдың сапасы төмендейді...
Абада мал қалса, қатын қарар,
Ниеті бар болса, жанын салар.
Ниеті бар болса, жанын салар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйде мал қалса, оны әйел қарайды, ал ниеті түзу, жауапкершілігі бар ада...
Көштің көркі түйе еді,
Шыңырауға қауға байлап бақ.
Шыңырауға қауға байлап бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көштің сәні де, салмағы да түйе екенін білдіреді. Тура мағынасында көшіп-қону кезінде ау...
Алты ай баққан арықты,
Бір күн ұрынған өлтірер.
Бір күн ұрынған өлтірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп уақыт бойы күтіп-баптап, әрең жеткен нәрсені бір-ақ сәтте абайсыздықпен жоғалтып алуғ...
Шар болат шоқта шыңдалады.
**Негізгі мағынасы** Шар болат шоқта шыңдалады — адам да, мінез де, қабілет те қиындық пен сынақ арқылы жетіледі деген с...
Жарлылығын жасырған байымас.
**Негізгі мағынасы** Жарлылығын, яғни жоқшылық пен таршылығын жасырып, оны мойындамай жүрген адам шын мәнінде алға баса...
Жүйрік жүлдесін алмай қоймайды.
**Негізгі мағынасы** «Жүйрік жүлдесін алмай қоймайды» деген мақал тура мағынасында бәйгеге қосылған тұлпардың шапшаңдығ...
Жайылымын тапса, мал семіреді,
Қайырымын тапса, жан семіреді.
Қайырымын тапса, жан семіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малға жақсы жайылым, құнарлы өріс табылса, ол тойынып, күйі жақсы болы...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.