Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
295.8K
Қаралым
279
Орташа
Сұрыптау:
Жүгі жеңіл есек жатаған.
**Негізгі мағынасы** Жүгі жеңіл есек жатаған болады деген сөздің тура мағынасы — арқасына ауыр жүк артылмаған есек майыс...
Дастарқанында наны жоқтың,
Тағамының дәмі жоқ.
Тағамының дәмі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Дастарқанның сәні мен берекесі ең алдымен нанмен өлшенеді. Бұл мақал тура мағынасында: дастарқанда...
Сиырлы бай - сары май.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сиыры бар үйде сүт мол болады, ал сүттен май алуға мүмкіндік туады. Аст...
Басы дауда, малы айдауда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның басы дауға ілініп, малы да айдалып кетуі. Астарлы мағынасы — бі...
Жеп еті, ішіп сорпасы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің еңбегін, пайдасын көріп алып, соның өтеуін бермейтін, бірақ өзіне қажет кезінде...
Етігін шешпей ер тыңаймас,
Ер-тоқымын сыпырмай ат тыңаймас.
Ер-тоқымын сыпырмай ат тыңаймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың да, атының да үздіксіз еңбектен, сапардан, міндеттен кейін тынығатынын білді...
Мехнат түбі - кейіс,
Рахат түбі - пейіш.
Рахат түбі - пейіш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің нәтижесі бірден қуаныш әкелмейтінін, кейде шаршататын, ауыртатын сәттері болатын...
Балық жеген тоқ болар,
Әл-дәрмені жоқ болар.
Әл-дәрмені жоқ болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — балық жеген адам тойып, қарны тоқ болады, бірақ содан кейін әл-қуаты к...
Тойған қарын ойға бөгет.
**Негізгі мағынасы** Тойып алған адамда ой сергектігі мен әрекетке ынта бәсеңдейді. Бұл мақалдың тура мағынасы — қарны т...
Жалқаудың соры - байлығы.
**Негізгі мағынасы** «Жалқаудың соры - байлығы» деген мақал жалқау адамның қолында бардың қадірін білмей, еңбексіз келг...
Ақылы жоқ жаманға,
Ауыл малы бұралқы.
Ауыл малы бұралқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы жоқ, жөнді ойлай алмайтын адамға жұрттың ортақ дүниесі де пайда әкелмейтінін білдір...
Диқан болсаң, қос өгізің тең болсын,
Шаруа болсаң, қос етегің кең болсын.
Шаруа болсаң, қос етегің кең болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбекке кіріскен адамның ісі үйлесімді, құрал-жабдығы сай, қолы берекелі болсын деген ойд...
Жаман сиыр жазда бұзаулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман, күтімсіз, әлсіз сиыр көбіне жазда бұзаулайды. Астарлы мағынасы:...
Түздегі май құсса, үйдегі қан құсады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртта, түзде орын алған бір қиындықтың, ысырап пен жауапсыз әрекеттің салдары үй ішіне а...
Сиыр жайған тоқ болады,
Уайым-қайғы жоқ болады.
Уайым-қайғы жоқ болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, сабырдың және адал тіршіліктің адамды тоқ әрі тыныш ететінін білдіреді. Тура м...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.