Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.4K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Еріншектің ертеңі таусылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еріншек адам істі бүгінге қалдыра беретінін, ал кейінге шегерілген іс ешқашан бітпей, бір...
Ісі жоқтың асы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Ісі жоқтың асы жоқ деген мақалдың тура мағынасы — еңбек етпеген, қимыл-қозғалыссыз жүрген адамның і...
Тынымсызды жұмсасаң, бүлдіріп келер,
Тынымдыны жұмсасаң, тындырып келер.
Тынымдыны жұмсасаң, тындырып келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жұмысқа қабілеті мен мінезін дұрыс тану керек екенін айтады. Тура мағынасында, ты...
Еңбек - өмір ажары.
**Негізгі мағынасы** «Еңбек - өмір ажары» деген мақал адамның өмірі еңбекпен көркейіп, мәнді болатынын білдіреді. Тура...
Еңбексіз ит жер,
Бейнетсіз бит жер.
Бейнетсіз бит жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу болғанымен, астарында өте терең ой жатыр: еңбектенбеген ад...
Алтын қайшы пішкенге жақсы,
Алтын қасық ішкенге жақсы.
Алтын қасық ішкенге жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр бұйымның да, әр істің де өз орнында бағалы екенін білдіреді. Қайшы — киім пішу, қию, т...
Ел шаруасыз болмас,
Ер жарасыз болмас.
Ер жарасыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, ердің де тіршілігі себепсіз, қамсыз болмайтынын меңзейді. Тура мағынасында: елд...
Еңбегің - дәулетің.
**Негізгі мағынасы** Еңбек еткен адам қор болмайды, қайта сол еңбегінің жемісін көріп, тұрмысын түзеп, береке табады. Мұ...
Айтпаса, жүректен кетеді,
Тартпаса, білектен кетеді.
Тартпаса, білектен кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішіндегі ой, өкпе, реніш немесе ойға түйген сөз уақытында айтылмаса, жүректе жаты...
Ит иесіне тартады,
Түйекеш түйесіне тартады.
Түйекеш түйесіне тартады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз иесіне, өз болмысына, өзіне жақын ортаға тартатынын білдіреді. Тура мағына...
Есепші болмай, бай болмас,
Есер болмай, ер болмас.
Есер болмай, ер болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі — байлық кездейсоқ келмейді, оны есеппен, ұқыппен, оймен...
Малда жазық жоқ,
Менде азық жоқ.
Менде азық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малдың жазығы жоқ, яғни кінәлі емес; ал адамда азық жоқ, сондықтан қиын...
Еңбек етсең, ерінің асқа тиер,
Ілбіп кетсең, иегің тасқа тиер.
Ілбіп кетсең, иегің тасқа тиер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды еңбекқорлыққа, белсенділікке шақырады. Егер адам тырысып, маңдай терін төксе, еңбе...
Шөп болса да, көп болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шөп аз болса да, көп болып шықсын деген тілек. Астарлы мағынасы — бар...
Жер жыртқанда ізің болмаса,
Қырманда жүзің болмайды.
Қырманда жүзің болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбек етпей, нәтиже күтудің бос әурешілік екенін білдіреді. Жер жырту — егіншілікке алғаш...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.