Жылқы (ат) туралы 90
Жылқы (ат) туралы мақал-мәтелдер — ерлік, еңбек, дәстүр мен серіктестікті бейнелейтін халық даналығы.
90
Мақал-мәтел
20.8K
Қаралым
230
Орташа
Сұрыптау:
Түйесіз көш сәнсіз.
**Негізгі мағынасы** Түйесіз көш сәнсіз деген мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону кезінде түйе болмаса, көштің көркі де,...
Алмауыттан ат мінсең,
Жақын болар алысың.
Әдепті, арлы жар сүйсең,
Оңғарылар бар ісің.
Жақын болар алысың.
Әдепті, арлы жар сүйсең,
Оңғарылар бар ісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы таңдау адамның өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Тура мағынасында, жақсы атқа м...
Айғырды неден салсаң,
Атты содан аларсың.
Атты содан аларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айғырды қандай тұқымнан, қандай текке салсаң, одан туған ат та соның қ...
Арғымақтың тұяғы,
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал арғымақтың аяқ алысы мен серпінін үлгі етіп, жүйрік, талапты адам қай ортада жүрсе де ілг...
Арғымақ жалсыз, ер малсыз.
**Негізгі мағынасы** Арғымақ жалсыз болмайтыны сияқты, ер азамат та малсыз, яғни тірлікке сүйенер ырыс-дәулетсіз, шаруа...
Құлынындағы сақау,
Құнанындағы тісеу.
Құнанындағы тісеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлын кезінде сақау, яғни кемістеу көрінген жылқының өскенде құнан бол...
Жігітке лайық ат туар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жігітке сай мінезі бар, жарасымды ат туады, яғни ер азаматтың өзіне ла...
Жалы барда арылған -
Жаман аттың белгісі.
Жаны барда жалынған -
Жаман адам белгісі.
Жаман аттың белгісі.
Жаны барда жалынған -
Жаман адам белгісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аттың жалын жұлып, күтіп баптамай, тоздырып жіберу — оның жаман күйге т...
Жаман да болса жылқы жасығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының жасығы, яғни мінезі онша емес, күтімі нашар, түрі тәуір емес...
Айғыр азынап үйірінен шықпас.
**Негізгі мағынасы** Айғыр азынап үйірінен шықпас деген мақалдың тура мағынасы — айғырдың үйірін тастап, өз бетінше кетп...
Жақсы айғыр енесіне шаппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, текті айғыр өзіне жақын енесіне шаппайды, яғни табиғи тәртіпті...
Жылқының басы мың қаладан қайтады.
**Негізгі мағынасы** Жылқының басы мың қаладан қайтады деген мақал адамды туған жері мен үйренген ортасынан жырақтатсаң...
Құлынның түрі құлпырып,
Түгі сынбас жауынға.
Түгі сынбас жауынға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас құлынның сыртқы көркі мен саулығын суреттейді. Тура мағынасында, құлынның жүні жылтыр...
Желген атқа жел жаңғырық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік ат желе жортып, екпіндеп шапқанда, оның қозғалысы мен дүбірі жел...
Ат шабысымен қадірлі,
Ер табысымен қадірлі.
Ер табысымен қадірлі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның қадірі мен беделі оның бос отырысымен емес, істеген ісімен, жеткен табысымен...
Ең көп оқылған
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Жылқыда да жылқы бар,
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының бәрі бірдей емес, жүйрік, күшті, жүкке де, жолға да жарайтын...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Сырын білмеген аттың сыртынан жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезін, жүрісін, жарамдылығын білмеген атты сырттай ғана бағалап, соңы...
Арғымақ аттың баласы,
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, арғымақтың баласына да бір ортақ қасиетті меңзейді: тектілік дабырамен емес, с...
«Жылқы (ат) туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі өмір салтымен біте қайнасқан рухани мұра. Ат — ердің қанаты, елдің тірегі ретінде танылып, батырлық, намыс, жол, сапар, береке секілді ұғымдарды терең жеткізеді.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.