Жылқы (ат) туралы 90
Жылқы (ат) туралы мақал-мәтелдер — ерлік, еңбек, дәстүр мен серіктестікті бейнелейтін халық даналығы.
90
Мақал-мәтел
16K
Қаралым
177
Орташа
Сұрыптау:
Үйірлі жылқы үрікпес.
**Негізгі мағынасы** «Үйірлі жылқы үрікпес» деген мақалдың тура мағынасы — көп жылқы бір үйірге жиналса, сыртқы қауіпте...
Жылқы бақтым - жорғалаттым.
**Негізгі мағынасы** «Жылқы бақтым - жорғалаттым» деген мақал еңбектің нәтижесі көзге көрінетінін білдіреді. Тура мағын...
Айғырды неден салсаң,
Атты содан аларсың.
Атты содан аларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айғырды қандай тұқымнан, қандай текке салсаң, одан туған ат та соның қ...
Бір бие үйдікі, екі бие елдікі.
**Негізгі мағынасы** «Бір бие үйдікі, екі бие елдікі» деген мақал малдың, әсіресе жылқының, пайдасы жеке үй шеңберінде...
Жалы барда арылған -
Жаман аттың белгісі.
Жаны барда жалынған -
Жаман адам белгісі.
Жаман аттың белгісі.
Жаны барда жалынған -
Жаман адам белгісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аттың жалын жұлып, күтіп баптамай, тоздырып жіберу — оның жаман күйге т...
Жігітке лайық ат туар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жігітке сай мінезі бар, жарасымды ат туады, яғни ер азаматтың өзіне ла...
Жүйрік аттың сауырын берік алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік атты міну, баптау, ұзақ шабу үшін оның сауыры берік, шыдамды, ор...
Арғымақ жалсыз, ер малсыз.
**Негізгі мағынасы** Арғымақ жалсыз болмайтыны сияқты, ер азамат та малсыз, яғни тірлікке сүйенер ырыс-дәулетсіз, шаруа...
Жаман да болса жылқы жасығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының жасығы, яғни мінезі онша емес, күтімі нашар, түрі тәуір емес...
Құлынның түрі құлпырып,
Түгі сынбас жауынға.
Түгі сынбас жауынға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас құлынның сыртқы көркі мен саулығын суреттейді. Тура мағынасында, құлынның жүні жылтыр...
Жақсы айғыр енесіне шаппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, текті айғыр өзіне жақын енесіне шаппайды, яғни табиғи тәртіпті...
Желген атқа жел жаңғырық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік ат желе жортып, екпіндеп шапқанда, оның қозғалысы мен дүбірі жел...
Жылқының басы мың қаладан қайтады.
**Негізгі мағынасы** Жылқының басы мың қаладан қайтады деген мақал адамды туған жері мен үйренген ортасынан жырақтатсаң...
Айғыр азынап үйірінен шықпас.
**Негізгі мағынасы** Айғыр азынап үйірінен шықпас деген мақалдың тура мағынасы — айғырдың үйірін тастап, өз бетінше кетп...
Ат шабысымен қадірлі,
Ер табысымен қадірлі.
Ер табысымен қадірлі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның қадірі мен беделі оның бос отырысымен емес, істеген ісімен, жеткен табысымен...
Ең көп оқылған
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Жылқыда да жылқы бар,
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының бәрі бірдей емес, жүйрік, күшті, жүкке де, жолға да жарайтын...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Сырын білмеген аттың сыртынан жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезін, жүрісін, жарамдылығын білмеген атты сырттай ғана бағалап, соңы...
Арғымақ аттың баласы,
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, арғымақтың баласына да бір ортақ қасиетті меңзейді: тектілік дабырамен емес, с...
«Жылқы (ат) туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі өмір салтымен біте қайнасқан рухани мұра. Ат — ердің қанаты, елдің тірегі ретінде танылып, батырлық, намыс, жол, сапар, береке секілді ұғымдарды терең жеткізеді.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.