Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
162.1K
Қаралым
193
Орташа
Сұрыптау:
Жылан қуса, жолға қаш,
Бура қуса, жарға қаш.
Бура қуса, жарға қаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жылан қуып келсе, жол жаққа қаш, ал бура қуса, жарға қарай қаш. Астарлы...
Шөлге шықсаң
шөл екенін біліп шық,
шөл тәңірі - сары атанға мініп шық.
шөл екенін біліп шық,
шөл тәңірі - сары атанға мініп шық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам алыс жолға, ауыр іске немесе қатерлі жағдайға шыққанда, соған лайық дайындалу керег...
Жауы үйде, досы түздегі адамның қайғысы ауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды сыртынан қорғайтын, қолдайтын досы қасында болмай, ал зиян кел...
Екі тау қосылады дегенге нан,
Бұрынғы бұзық түзеледі дегенге нанба.
Бұрынғы бұзық түзеледі дегенге нанба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға шектен тыс сенгіш болмай, өмірдегі шындықты таразылап қарауды ескертеді. Біріншіде...
Жүгірген ит мал санатпайды.
**Негізгі мағынасы** Жүгірген ит малға санатпайды дегені — адам не нәрсеге шамадан тыс ұмтылып, бей-берекет әрекет етсе,...
Тебегеннің артынан,
Қабағанның алдынан жүрме.
Қабағанның алдынан жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қауіп төндіретін, мінезі қатал не зиянды нәрседен аулақ жүру керек екенін ескертед...
Үркерлі айдың бәрі қыс.
**Негізгі мағынасы** Үркер көрінетін айлардың бәрі қыстың ызғары күшейетін, күн суытып, табиғат тарылып, тіршілікке сақт...
Күн бұлтты деп,
Жылқыны суармай жүрме.
Жылқыны суармай жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істі кейінге қалдырмай, алдын ала қамдануын ескертеді. Тура мағынасында: аспан бұ...
Тікеннен шошып шоқ басқан.
**Негізгі мағынасы** Тікеннен қорқып, шоқтың үстіне отыру — ұсақ қауіптен шошып, одан да үлкен зиянға ұрыну деген сөз....
Жабу жауыннан сақтайды,
Жады жауырдан сақтайды.
Жады жауырдан сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үстіңдегі жабу адамды жауыннан қорғайды, ал жауыр болған жерді әлсін-әл...
Атың жоқ болса, аяғыңа мін,
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолда бар мүмкіндікті бағалап, қиындықта амал таба білу керегін үйретеді. Тура мағ...
Өткел өтсең, бұрын өт,
Артта қалсаң, жол тайғақ.
Артта қалсаң, жол тайғақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзеннен не басқа бір өткелден өтетін болсаң, су тартылып, жол ашық кез...
Мүләйімсіген молдадан қаш,
Ала шұбар жыланнан қаш.
Ала шұбар жыланнан қаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай момын, сыпайы, жуас көрінген адамның бәріне бірдей сене бермеу керек екенін ескер...
Алушыны аңдушы жеңер.
**Негізгі мағынасы** «Алушыны аңдушы жеңер» деген мақал адамды ұқыптылыққа, байқағыштыққа шақырады. Тура мағынасында, б...
Жақсының алдында - ізет,
Жаманның алдында - күзет.
Жаманның алдында - күзет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста орын мен өлшемді сақтауды үйретеді. Жақсы, өнегелі, парасатты ада...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.