Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
124K
Қаралым
147
Орташа
Сұрыптау:
Жазда жадырасаң, қыста қалтырайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жазда шектен тыс жайбарақат болып, қамсыз жүрсең, қыс келгенде қиындыққ...
Тебегеннің артынан,
Қабағанның алдынан жүрме.
Қабағанның алдынан жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қауіп төндіретін, мінезі қатал не зиянды нәрседен аулақ жүру керек екенін ескертед...
Ит аузына түскен соқта жаншылмай қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: иттің аузына түскен соқта, яғни бір нәрсе тістеліп, ауызға түскенде, мі...
Өткел өтсең, бұрын өт,
Артта қалсаң, жол тайғақ.
Артта қалсаң, жол тайғақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзеннен не басқа бір өткелден өтетін болсаң, су тартылып, жол ашық кез...
Жарлының жалғыз тоқтысын қасқыр жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адамның бар байлығы санаулы болады, сол аз дүниенің өзі қорғансыз...
Атың жоқ болса, аяғыңа мін,
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолда бар мүмкіндікті бағалап, қиындықта амал таба білу керегін үйретеді. Тура мағ...
Өлушінің ажалы жетпесе,
Өлтірушінің құрығы жетпейді.
Өлтірушінің құрығы жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға ажал келмейінше, оны ешкім өлтіре алмайды. Астарлы мағынасы — ә...
Көк темір көре өлтірмес.
**Негізгі мағынасы** Көк темір көре өлтірмес деген мақалдың тура мағынасы — суық, қатты темірдің өзі бірден өлімге жеткі...
Маңырағанның бәрі қой емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — маңыраған барлық жануар қой бола бермейді. Астарлы мағынасы — сыртқы...
Жылан қуса, жолға қаш,
Бура қуса, жарға қаш.
Бура қуса, жарға қаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жылан қуып келсе, жол жаққа қаш, ал бура қуса, жарға қарай қаш. Астарлы...
Үре білмеген ит үйіне ұры келтірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үре алмайтын ит үйді қорғай алмайды, сондықтан ұрыға тосқауыл бола алма...
От алып, ораққа түскен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір іске асығып, ойланбай кіріскен адамның өзіне зиян келтіруін білдіреді. Тура мағынасын...
Желбезекке жебе дарыса,
Балық өрге жүзе алмас.
Балық өрге жүзе алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: желбезекке жебе тисе, балық тыныс ала алмай, жоғары қарай еркін жүзе ал...
Алыстан үрген ит қаппас,
Төбеге төменнен су ақпас.
Төбеге төменнен су ақпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алыста тұрған иттің үргені қауіп төндірмейді, ал төбенің басына төменне...
Асыққанның аяғы етегіне оралар.
**Негізгі мағынасы** Асығыстықтың соңы көбіне сәтсіздікке апарады. Мақалдың тура мағынасы — жүгіріп, абайсыз жүрген адам...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Құланның қасуына мылтықтың басуы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір оқиғаның екінші бір үлкен, күтпеген салдарға ұласатынын білдіреді. Тура мағынасында қ...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.