Бермейін деген құлының
Жалғыз тайын ұры алар .
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бергісі келмей, сараңдық танытқан адамның жалғыз тайы да ұрылардың қолына түсіп кетуі мүмкін. Астарлы мағынасы — адам қолындағы барын орнымен жұмсамаса, сақтық пен жауапкершілік болмаса, азын-аулақ дүниеден де айырылып қалуы ықтимал. Яғни қанағатсыздық, қырсыздық, немқұрайдылық өз ырысын өзінен алыстатады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құл» — тағдырға тәуелді, әлсіз адам бейнесі. «Жалғыз тай» — оның бар байлығы, ең қымбат малы. «Ұры» — сыртқы қауіп қана емес, күтімсіздік пен босаңдықтың салдары ретінде де ұғынылады. Тайдың ұрлануы — аз нәрсенің де қадірін білмесең, оп-оңай жоғалатынын білдіретін әсерлі образ.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды ақшаға, затқа, уақытқа ұқыпсыз қараған адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, біреу телефонын үстел үстінде қараусыз қалдырып, кейін жоғалтып алса, осы мақал еске түседі: сақ болмасаң, ең керегіңнен де айрыласың. Сондықтан мақал адамды ұқыптылыққа, алдын ала қамдануға шақырады.
Jalǵyz taıyn ury alar .