Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
206.7K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Бұтаны паналаған торғай аман қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұтаны паналаған торғай аман қалады деген сөздің тура мағынасы — шағын құс қауіп төнгенде бұтаға ты...
Жау сырыңды алса, қырыңды алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жау сенің сырыңды, яғни әлсіз тұсыңды, ішкі жоспарыңды немесе құпияңды...
Өлушінің ажалы жетпесе,
Өлтірушінің құрығы жетпейді.
Өлтірушінің құрығы жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға ажал келмейінше, оны ешкім өлтіре алмайды. Астарлы мағынасы — ә...
Шөлдегенге сағым су болып көрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шөл қысып тұрған адам алыстан бұлдырап көрінген сағымды су деп қателе...
Тумаған балаға кіндік шеше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әлі өмірге келмеген, яғни жүзеге аспаған іске немесе белгісіз нәрсеге алдын ала асықпай,...
Шыры болса қомында,
Алты айшылық жолында,
Атан түйе арымас.
Алты айшылық жолында,
Атан түйе арымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қомына шыры салынған атан түйе алты айлық ауыр жол жүрсе де арымайды, я...
Тазыдан қашқан түлкі қақпанға тап болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тазы иттен қашқан түлкі тығылар жер іздеп жүріп, қақпанға түсіп қалуы м...
Жауға қырыңды берсең де, сырыңды берме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы әлсіздігі мен ішкі құпиясын ажырата білуге үйретеді. Тура мағынасында, жау...
Айдапсалдан аз өлер.
Көресалдан көп өлер.
Көресалдан көп өлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыс, үстірт, жөн-жосықсыз істелген жұмыстың зияны көп болатынын білдіреді. «Айдап салу...
Қорқарың бар,
Қосты неге тонайсың?
Қосты неге тонайсың?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «Қорқатын нәрсең бар болса, неге тағы тонайсың?» деген сұрақ. Астарлы м...
Тебегеннен теріс жүр.
**Негізгі мағынасы** «Тебегеннен теріс жүр» деген мақал адамға орынсыз кикілжіңге бармай, өзіне зиян келтіретін істен а...
Тәттінің дәмсізі, балдын, уы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай тәтті, тартымды көрінгеннің бәрі бірдей пайдалы емес екенін ескертеді. Кейде өте...
Жылқыны жауында, қойды дауылда көрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малды қиын-қыстау шақта сынамауға, әр нәрсені өзіне тән қолайлы жағдайда бағалауға үйрет...
Ұрыны қонаққа шақырсаң,
Қораңа көз салып отырады.
Залымды қонаққа шақырсаң,
Қатыныңа көз салып отырады.
Қораңа көз салып отырады.
Залымды қонаққа шақырсаң,
Қатыныңа көз салып отырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры не залым адамды үйге шақырсаң, ол келген жерінде сый-сияпатқа емес...
Су тиген өрттей сөнді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің тез тарағанымен, оның да жылдам басылатынын меңзейді. Тура мағынада су тисе, өр...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.