Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
124.1K
Қаралым
147
Орташа
Сұрыптау:
Түлкіні түн асырайды.
**Негізгі мағынасы** Түлкіні түн асырайды деген мақалдың тура мағынасы — түлкі түнде жемін тауып, тіршілігін сол уақытта...
Тебегеннен теріс жүр.
**Негізгі мағынасы** «Тебегеннен теріс жүр» деген мақал адамға орынсыз кикілжіңге бармай, өзіне зиян келтіретін істен а...
Жауға қолдың күшін жұмса, найзаның ұшын қада.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елге қауіп төнгенде жауға қарсы әлсіздік көрсетпей, батыл қимылдауды меңзейді. Тура мағын...
Жорықта алдыңа,
Жолда артыңа қара.
Жолда артыңа қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында жорыққа шыққан адам алдағы жолын, барар бағытын бақыласын, ал жол үстінд...
Асқынған ауру насырға шабады.
**Негізгі мағынасы** Асқынған ауру уақытында емделмесе, ушығып, күшейіп кетеді. Бұл мақалдың астарлы мағынасы да осындай...
Жалақордан қарыз алсаң,
Әкесінің құнын сұрар.
Әкесінің құнын сұрар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өсекші, жалақор, сенімсіз адам екенін ескертіп тұр. Мұндай адамнан қарыз алу оңа...
Пәлелі жерді баспа, бассаң саспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қауіпі бар, кесапаты мол, даулы не қиын жерден аулақ болуға шақырады. Тура мағына...
Алыстан шабынған бураның күші қайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бура ұзақ қашықтыққа шауып, көп күш жұмсағанда әлсірейді. Астарлы мағы...
Ұрлық қылсаң, жалғыз қыл,
Екеу болса, бірі - айғақ.
Екеу болса, бірі - айғақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың өзі-ақ теріс іс екенін, ал оған тағы бір адамды араластырсаң, істің әшкере болу...
Жылқыны жауында, қойды дауылда көрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малды қиын-қыстау шақта сынамауға, әр нәрсені өзіне тән қолайлы жағдайда бағалауға үйрет...
Тумаған балаға кіндік шеше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әлі өмірге келмеген, яғни жүзеге аспаған іске немесе белгісіз нәрсеге алдын ала асықпай,...
Тентектің мақұлын бақ,
Ақымақтың ақырын бақ.
Ақымақтың ақырын бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезін алдын ала байқап, сақ жүруге шақырады. Тентек адам алғашында қолайлы, мақұл...
Өлім - кезек, дау - қонақ.
**Негізгі мағынасы** «Өлім - кезек, дау - қонақ» мақалында өмірдің заңдылығы мен жанжалдың өткіншілігі айтылады. Тура м...
Адамды аздыратын - дерт,
Жерді аздыратын - өрт.
Жерді аздыратын - өрт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға дерт түссе, оның әлсіреп, күйі кететіні; ал жерге өрт түссе, он...
Шөлдегенге сағым су болып көрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шөл қысып тұрған адам алыстан бұлдырап көрінген сағымды су деп қателе...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Құланның қасуына мылтықтың басуы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір оқиғаның екінші бір үлкен, күтпеген салдарға ұласатынын білдіреді. Тура мағынасында қ...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.