Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
206.9K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Кәрі атын мақтаған жолда қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жол жүргенде кәрі атын асыра мақтап, соған сеніп шыққан адам діттеген...
Тазы қуған қояндай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің артынан өте жылдам, тынымсыз, тыным бермей қууын білдіреді. Тура мағынасында...
Тас жауса таңдайдан,
Мұз жауса маңдайдан.
Мұз жауса маңдайдан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиындықтың ең ауыр түрін де төзуге шақырады. Тура мағынасында, аспаннан тас не мұз жауса...
Сағадағы су ішер, аяқтағы у ішер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында өзеннің сағасында жиналған су таза, ішуге жарамды болатынын, ал аяқ асты...
Құлмен жеген құйқа құстырмай қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлмен бірге жеген құйқа адамды құстырмай қоймайды, яғни тегі төмен, се...
Атты күнде мінсең - тулақ,
Аптада мінсең - қунақ.
Аптада мінсең - қунақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атқа күнде мінсең, ол тозып, жұпыны күйге түседі, яғни «тулаққа» айна...
Жұдырық жең ішінде түйілер.
**Негізгі мағынасы** «Жұдырық жең ішінде түйілер» деген мақал адамның ішкі дайындықты, сақтықты және күшті алдын ала жин...
Ұрлық қылсаң, жалғыз қыл,
Екеу болса, бірі - айғақ.
Екеу болса, бірі - айғақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың өзі-ақ теріс іс екенін, ал оған тағы бір адамды араластырсаң, істің әшкере болу...
Сөзден қорықпаған сойылдан қорықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзге шыдамды, уәжге берік, мінезі қайсар болса, сыртқы қысымнан да сескенбейтіні...
Алтын тон кисең,
Атаңды ұмытпа,
Орманға барсаң,
Балтаңды ұмытпа.
Атаңды ұмытпа,
Орманға барсаң,
Балтаңды ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қай жерде жүрсе де, өзіне тірек болған нәрсені ұмытпау керегін айтады. Тура мағынас...
Басы дауда, малы айдауда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның басы дауға ілініп, малы да айдалып кетуі. Астарлы мағынасы — бі...
Тәуекел дария кештіреді.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел еткен адам көп қиындықты жеңіп, көздеген мақсатына жете алады деген ой айтылады. Тура мағын...
Ауруға емші көп.
**Негізгі мағынасы** «Ауруға емші көп» деген мақалдың тура мағынасы — сырқат адамға ем-дом айтатын, кеңес беретін кісі...
Жетелеген төбет қораға үрмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жетектеп, ұстап тұрған төбет өз қорасына да үрмейді. Астарлы мағынасы:...
Қанжар қынында қалғиды.
**Негізгі мағынасы** Қанжар қынында жатса, ол тыныштықтың белгісі. Бұл мақал адам ашуға ерік бермей, сабыр сақтаса, дау...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.