Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
207K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Тойған қонақтың екі көзі жолда болар.
**Негізгі мағынасы** Тойып алған қонақ үй иесіне ұзақ бөгелмейді, көңілі жолға, қайтатын сәтке ауады. Астарлы мағынасы —...
Шідерлі атың - өз атың,
Тұсаулы атың - бос атың.
Тұсаулы атың - бос атың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шідер салынған ат еркін жүре алмайды, ал тұсаулы ат тіпті толық қозғала...
Үрген ит кісі қаппас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үре берген ит адамның өзіне шаппайды, тек даурығып үріп, қорқытуы мүмкі...
Апат айтып келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кенеттен болатын қиындық пен қасірет алдын ала ескертіп келмейтінін білдіреді. Адам өмірі...
Ақсақтың ақырын бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің осал тұсын, кемшілігін не әлсіздігін басына салмай, оны ұқыппен, сақтықпен бақыл...
Өтірік түбі - шын, бақсы түбі - жын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өтірік айтқанның соңы бір күні шындыққа тіреледі, ал бақсы-балгерлік,...
Бөрі көрісін талайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың ізін көргенде, оны бірнеше ит жабылып талап тастайды. Астарлы...
Көлдің құты кетсе,
Көкқұтан бір жыл бұрын кетеді.
Көкқұтан бір жыл бұрын кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы тепе-теңдік бұзылса, ондағы тіршілік иелері де алдымен сезіп, ерте қимылдайты...
Оқпанды жерге егін салма,
Жанжалды жерге жақын қонба.
Жанжалды жерге жақын қонба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орын таңдауда, іс бастау мен тіршілік құруда сақ болуды ескертеді. Тура мағынасынд...
Сабы жоқ шотпен отын жарма,
Сабырсыз доспен жауға барма.
Сабырсыз доспен жауға барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген істі құралсыз, даярлықсыз бастамауға үйретеді. «Сабы жоқ шотпен отын жа...
Жапырағыңды малдан сақта,
Бұтағыңды балтадан сақта.
Бұтағыңды балтадан сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз несібесін, дәулетін, тіршілігін қорғауға шақырады. Тура мағынасында ағаштың жап...
Ажалды қарға бүркітпен ойнайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ажалға жақындаған, әлсіреген қарға бүркітпен ойнайтындай әлсіз де қауқ...
Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
**Негізгі мағынасы** Дау мен тартыс адамды тоқтамға жеткізбей, тоздырады; ал барымта сияқты өрескел іс тіпті адам өлімін...
Соқырдың қожасы құлағы,
Ақсақтың аяғы - таяғы.
Ақсақтың аяғы - таяғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мүгедектігі не әлсіздігі бар адамның тіршілікте сүйенетін, ең қажет тірегі болатынын білд...
Көрген жоқ болса, естіген куә.
**Негізгі мағынасы** Көрмеген нәрсеге бірден сене салмай, естігенді де дәлелмен, ақылмен бағалау керек деген ой жатыр. Т...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.