Жолға шықсаң сайлан,
Бес қаруыңды байлан.
Bes qarýyńdy baılan.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шығарда адам барлық керегін түгендеп, бес қаруын дайындап алу керек деген сөз. Астарлы мағынасы — кез келген іске не сапарға шықпас бұрын алдын ала қамданып, сақтық жасап, дайын жүру қажет. Мұнда асығыстықтың, салғырттықтың зияны ескертіледі. Адам ойланбай әрекет етсе, жолда да, өмірде де қиындыққа ұрынады.
Образдар мен теңеулер
«Жол» — өмірдің, сапардың, істің белгісі. «Сайлан» — жарақтан, реттел, қамдан деген ұғым береді. «Бес қару» — қазақ ұғымындағы қорғаныс пен әзірліктің символы. Ол тек соғыс құралы емес, жалпы толық дайындық, алдағы қауіпке қарсы тұра білу дегенді аңғартады. Яғни мақал адамды сыртқы да, ішкі де жауапкершілікке шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тек жолаушылыққа емес, кез келген маңызды жұмысқа қатысты айтылады. Мысалы, емтиханға бара жатқан студент құжаттарын, қаламын, уақытын алдын ала тексеріп алса, «Жолға шықсаң сайлан» деген осы. Бұл сөз әр іске дайындықпен, ұқыптылықпен қараудың мәнін түсіндіреді.