Жігітке ерлік те оңай, билік те оңай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жігіттің мінезі берік, жүрегі қайратты болса, қандай да бір қиын іс те, жауапты іс те оған қорқынышты емес дегенді білдіреді. Тура мағынасында ерлік жасау да, билік айту да оңай көрінеді. Ал астарлы мағынасы — нағыз азамат қиындықтан қашпайды, шешім қабылдауға да, елдің сөзін ұстауға да дайын болады. Яғни ер жігіттің бойында батылдықпен бірге ақыл, сабыр, жауапкершілік болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ерлік» — қайсарлық пен батылдықтың бейнесі, ал «билік» — басшылық, әділ сөз айту, елге жөн сілтеу мағынасында қолданылған. Мұнда жігіттің тек күшті емес, ойлы, беделді, сенімге лайық адам болуы меңзеледі. Халық «жігіт» сөзін жай жас адам емес, елге тірек болар азаматтың тұлғасы ретінде алады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершіліктен қорықпайтын, бастамашыл адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жас маман ұжымда қиын жобаны басқарып, бәрін реттеп шықса, жұрт оның іскерлігін «Жігітке ерлік те оңай, билік те оңай» деп бағалауы мүмкін. Мұнда мадақпен бірге сенім де бар.