Жетім қозы сүтке тоймас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жетім қозы сүтке тоймас деген мақалдың тура мағынасы — енесінен айырылған қозы қанша емсе де, тоқтық сезімін толық сезіне алмайды. Астарлы мағынасы — қамқорлықтан, мейірімнен, тірек-бағдардан айырылған адам да ішкі олқылығын тез толтыра алмайды. Жетімдік пен сүйеніштің жоқтығы жанға ауыр тиеді, сондықтан мейірім мен қолдау әрдайым керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жетім қозы» — қорғансыз, әлсіз, жалғыз қалған жанның бейнесі. «Сүтке тоймас» деуі — тек тәннің емес, жүректің де қанағат таппайтынын меңзейді. Қозының тоймауы арқылы халық жетім баланың сағынышын, жылуға мұқтаж күйін әсерлі көрсеткен. Бұл — жан жылуын материалдық дүниемен толық алмастыру қиын екенін білдіретін терең теңеу.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ана қамқорлығынсыз өскен балаға, не отбасы жылуы жетіспеген адамға байланысты айтылады. Мысалы, әке-шешесінің мейірімін көрмей өскен оқушы кейде өзіне сенімсіз болып, сырттан келген көмекті де толық қабылдай алмай жүруі мүмкін. Сондай кезде үлкендер оның жан дүниесін түсініп, сабырмен қолдау көрсетуі керек. Мақал адамға жетімнің ғана емес, жылусыз қалған әр жанның қамқорлыққа зәру екенін ескертеді.