«Жаным» десе, жан семіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жаным» десе, жан семіреді» деген мақал жылы сөздің адамға ерекше әсер ететінін білдіреді. Тура мағынада біреудің мейірімге толы сөзін естіген адам көңілі көтеріліп, ішкі күйі жадырап қалады. Астарлы мағынасы — құрғақ ақылдан гөрі, ілтипат пен сүйіспеншілік адамды демеп, сенімін күшейтеді. Жақсы сөз жүрекке қуат беріп, ренішті басады, адамды жақындатады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаным» сөзі — жай ғана қаратпа емес, шынайы мейірім мен жақындықтың белгісі. Ал «жан семіреді» деген тіркес жанның нәр алуы, рухтың толысуы дегенді бейнелейді. Қазақ тілінде жанды семіру — адамның рухани қуаттануы, көңілінің кеңуі. Яғни сөз тамақ сияқты тәнді емес, жүректі қоректендіреді деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адаммен сөйлескенде жұмсақ, сыйлы, жылышырайлы болудың маңызын еске салады. Қазіргі заманда да бір ауыз жылы сөз күйзелген жанды сергітіп, қарым-қатынасты түзете алады. Мысалы, жұмыста шаршап тұрған әріптеске «Қолыңнан келеді, сен мықтысың» деп қолдау айту оның жігерін көтереді.