«Білмеген у ішер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бір нәрсенің не екенін білмеген адам оның у екенін аңғармай ішіп қоюы мүмкін. Мақал надандықтың қаупін тікелей көрсетеді: білмегендіктен адам өзіне зиянды, тіпті өлімге әкелетін нәрсеге ұрынады. Ауыспалы мағынада у — адамға зиян келтіретін кез келген нәрсе: жаман әдет, алдамшы сөз, қате шешім. Білім адамды осындай улардан қорғайды, ал білмегендік оларды тәтті сусындай ұсынады.
Образдар мен теңеулер
У — ертеден қаупі белгілі нәрсе: улы шөп, улы саңырауқұлақ, жылан уы. Дала тұрғыны қай шөпті мал жейді, қайсысы улы — оны жастайынан үйренген; білмеген бала мен жолаушы осы жерде қателескен. «Ішер» етістігі мақалды күнделікті тұрмысқа жақындатады: у ішу дегеніміз — оны су не сусын деп ойлап ішу. Үш сөзден тұратын қысқа, үкім тәрізді құрылым ойдың қатаңдығын күшейтеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Біреу білмей тұрып тәуекелге барғанда, оқымай, сұрамай бір нәрсені қолданғанда ескерту ретінде айтылады: дәрі, тұрмыстық химия, таныс емес тағам, күмәнді ұсыныс. Үні — қатаң ескерту. Жеңіл, ұсақ қателікке айту тым ауыр естілуі мүмкін. Мысалы: «Нұсқаулығын оқымай дәрі ішпе. Білмеген у ішер».
Қолданылу жағдаяттары
— Тауға шыққан балалар бейтаныс жидекті жемекші болғанда, бастаушы мұғалім тоқтатып, мақалды айтады.
— Шаруа қожалығында жас жұмысшы арамшөпке себетін дәріні белгісіз ыдысқа құйып қояды; қожайын мақалды айтып, бәрін жазуы бар ыдысқа ауыстырады.