Жаны күйген Тәңірісін қарғайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның қатты қиналған, жан жарасы терең ашуланған сәтінде өз ызасын тежей алмай, тіпті Құдайға дейін тіл тигізіп жіберуі мүмкін екенін білдіреді. Тура мағынасында — жан күйзелісі күшейген адам қарғыс айтып кетеді. Астарлы мағынасы — қайғы, ашу, торығу адамды сабырдан айырып, дұрыс ойлаудан алыстатады. Сондықтан ауыр жағдайда да өзін ұстай білу керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаны күйген» тіркесі ішкі азапты, күйінішті, жүрекке түскен салмақты бейнелейді. «Тәңірісін қарғайды» деуі — адамның ашу үстінде шектен шығып, ең қасиетті нәрсеге дейін өкпесін төгуін көрсетеді. Бұл образдар қайғының адам санасын тұмшалап, сөзін де, ісін де бұзатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал күйзеліс, әділетсіздік, үлкен шығын сияқты қиын жағдайларда адам эмоцияға беріліп кететінін сипаттауға қолданылады. Мысалы, жұмыстан қысқарып, бірден табысы тоқтаған адам ашу мен торығудың әсерінен ауыр сөз айтуы мүмкін. Мұндайда мақал сабыр сақтаудың, күйзелісті ақылмен жеңудің маңызын еске салады.