Жанашырыңыз жоқ болса,
Жатпен жалғыз жүрмеңіз.
Қоштаушыңыз жоқ болса,
Біле тұра білмеңіз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға сүйенер жан, ақыл қосар тірек болмаса, кез келген істі оңайлықпен бастама, әсіресе жат адаммен жалғыз жүрме дегенді білдіреді. Бірінші жолдарда жанашырсыз, қолдаусыз қалған адамға сақ болу ескертіледі: жалғыздықта сенім азаяды, қауіп көбейеді. Екінші бөлігінде қоштаушысы, яғни қолдап, демеп тұратын адамы жоқ кезде, кей нәрсені білсең де, асығыс істей берме деген астар бар. Мұнда білу мен батылдықтың өзіне де ақыл, орта, қолдау қажет екені аңғарылады.
Образдар мен теңеулер
«Жанашыр» — қамқор, қорған болатын адам; «жат» — бөтен, сенімі толық тексерілмеген кісі. «Жалғыз жүру» тек жолдағы жалғыздық емес, өмірлік шешімде серіксіз қалу мағынасын береді. «Қоштаушы» — істі құптап, дұрыс бағыт беретін адам. Ал «біле тұра білмеңіз» тіркесі тура мағынада емес, абай бол, бәрін бірден ашпа, өзіңе зиян келтіретін іске араласпа деген сақтықты меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал бейтаныс ортада, әсіресе интернетте немесе жаңа жұмыста сақ болуға шақырады. Мысалы, ешкім тексермеген адаммен жалғыз кездесуге бармай, жақындарыңа қайда баратыныңды айтып жүру — осы мақалдың өмірлік көрінісі.
Jatpen jalǵyz júrmeńiz.
Qoshtaýshyńyz joq bolsa,
Bile tura bilmeńiz.