Жаман достан жау артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жаман дос — сыртыңнан сыйлас көрінгенімен, шын мәнінде сенімге селкеу түсіретін, қиын кезде опа бермейтін адам. Ал жау ашық қарсы тұрады, сондықтан одан сақтану жеңілдеу. Мақалдың астарлы мағынасы: екіжүзді, күншіл, сатқын адаммен араласқаннан гөрі, қас дұшпанды анық біліп, одан қорғана білген дұрыс. Нағыз қауіп кейде ашық жаудан емес, жаныңда жүрген жалған достан туады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дос» пен «жау» қарама-қарсы ұғым ретінде алынған. «Жаман дос» — адамға жақын жүріп, оның сырын, әлсіз тұсын білетін, бірақ соны өз пайдасына жұмсайтын тұлға. Ал «жау» — ашық қарсылас, ниеті белгілі адам. Халық осы салыстыру арқылы адалдық пен сатқындықтың айырмасын көрсетеді: жаудың кесірі көрінсе, жаман достың зияны іштен тиеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте өзекті. Мысалы, жұмыста немесе оқуда қасыңдағы адам сенің жоспарыңды сыртқа шығарып, беделіңе нұқсан келтірсе, ондай адам жаман достың өзі болады. Сондықтан адам айналасын таңдап, сенім артатын кісінің адалдығына мән беруі керек. Әсіресе әлеуметтік желіде де жалған жақындыққа сақ болған жөн.