Жалқау кісі - жарым кісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жалқау адам толыққанды, пайдалы іс тындыра алмайтын, жартылай ғана адам сияқты көрінеді деген ой. Астарлы мағынасы — жалқаулық адамның күшін, қабілетін және беделін төмендетеді. Еңбек етпеген кісі өз мүмкіндігін аша алмайды, өмірде де, қоғамда да орны толық болмайды. Қазақ түсінігінде адамды адам ететін нәрсенің бірі — еңбек, ал жалқаулық сол қасиетті әлсіретеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жарым кісі» тіркесі адамның физикалық емес, рухани және мінездік тұрғыдан кемшін екенін білдіреді. Бұл — әсірелеп айтылған образ. Яғни жалқау адам істің басын бастаса да, аяғына жеткізбейді, жауапкершіліктен қашады, соның салдарынан оның еңбегі де, абыройы да толық болмайды. Халық осылайша жалқаулықты сынап, белсенділік пен табандылықты дәріптейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуында, жұмыста, үй шаруасында, тіпті жеке даму барысында да өте орынды айтылады. Мысалы, студент сабақ оқымай, тапсырмасын кейінге ысыра берсе, оның білім деңгейі төмендеп, мүмкіндігі шектеледі. Сол кезде үлкендер «Жалқау кісі - жарым кісі» деп, еңбектену мен тәртіптің қажет екенін ескертеді.