Жақсыдан әкім қойсаң, елді түзетер.
Жаманнан әкім қойсаң, елді жүдетер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал билікке лайық адамды таңдаудың ел тағдыры үшін аса маңызды екенін айтады. Тура мағынасында, жақсы мінезді, әділ, парасатты адам әкім болса, халыққа пайдасы тиеді, елдің жағдайы оңалады. Ал жаман, пиғылы бұзық, жауапсыз адам басшы болса, елдің берекесі кетіп, жұрттың тұрмысы нашарлайды. Астарлы мағынасы — басшының жеке қасиеті бүкіл қоғамға әсер ететінін ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жақсы» мен «жаман» тек мінезді ғана емес, әділдік, білім, ұят, жауапкершілік сияқты қасиеттерді білдіреді. «Әкім» — ел басқарушы, ал «елді түзетер» сөзі халықтың тұрмысы, тәртібі, ынтымағы жақсаратынын меңзейді. «Елді жүдетер» тіркесі елдің еңсесі түсіп, берекесі қашатынын, жұрттың қажитынын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні басшыны, мекеме жетекшісін не жауапты адамды таңдағанда өте орынды айтылады. Мысалы, ауылға немесе жұмыс орнына әділ, еңбекқор, халықпен кеңесетін басшы келсе, іс алға басады, ал өз пайдасын ғана ойлайтын адам келсе, ұжымда наразылық көбейеді. Сондықтан жақсы басшы — елдің ырысы, жаман басшы — елдің қасіреті.
Jamannan ákim qoısań, eldi júdeter.