Ырыс қашса да, туыс қашпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулет, несібе, ырыс бір күнде келіп, бір күні кетуі мүмкін, ал туыстық байланыс үзілмеуі керек деген ой. Астарлы мағынасы — адам басына қиындық түссе де, ең алдымен сүйенері өз ағайыны, өз қаны. Байлық кетсе де, туыстың қамқорлығы, сыйластығы, жақындығы сақталуы тиіс. Халық туыстықты уақытша пайдадан жоғары қояды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ырыс» — тек ақша емес, жалпы береке, несібе, бақ-дәулет. «Қашса» сөзі ырыстың тұрақсыз, өткінші екенін білдіреді. Ал «туыс қашпайды» дегені — қанмен келген байланыс оңай үзілмейтін, адамды өмір бойы жетелейтін рухани тірек екенін көрсетеді. Яғни, туыс — қиын шақтағы қорған, демеу.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал туыспен араны суытпауға, бір-біріне қолдау көрсетуге шақырады. Мысалы, бір отбасы қаржылай қиындыққа тап болса, алыстап кетпей, ағайын-туыс жәрдемдессе, мақалдың мәні орындалады. Ол адамдарды материалдық нәрседен гөрі туыстық байланысты қадірлеуге үйретеді.