У ішсең - руыңмен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы – басыңа ауыр іс түссе, тіпті у ішуге пара-пар қиындық көрсең де, оны руыңмен, яғни өз еліңмен, ағайын-туысыңмен бірге көтер дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы – қуаныш та, қайғы да жалғыз тартылмайды; адамға қиын сәтте ең алдымен сүйеніш болатын – өз жұрты, өз ортасы. Қазақ танымында ру – тек тектік белгі емес, қорған, тірек, ортақ жауапкершілік ұғымы.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «у ішу» – шын у ішу емес, өмірдің ащы сынағын, қасірет пен қиындықты меңзейтін күшті образ. Ал «руыңмен» сөзі көптің демеуі, туғандардың жанашырлығы, ортақ тағдыр деген мағына береді. Яғни адам жалғыз азап шекпей, ауыртпалықты бөліссе, қайғының салмағы жеңілдейді деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы, туған-туыс, ел-жұрттың бір-біріне қиын кезде сүйеу болуы керек деген мағынада қолданылады. Мысалы, бір адам қарызға батып не ауыр дертке шалдықса, ағайыны ақша жинап, қолдау көрсетіп, жалғыз қалдырмаса, осы мақалдың мәні дәл ашылады.