Түйір нан - тамшы тер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Түйір нанның артында үлкен еңбек жатқанын білдіреді. Нан дастарқанға оңай келмейді, оны өсіру, ору, жинау, тарту, пісіру сияқты көп шаруа мен маңдай тер қажет. Сондықтан мақал адамның асқа құрметпен қарап, еңбектің қадірін білуге үндейді. Астары терең мағынасы — бір түйір ризықтың өзі адал еңбекпен келетінін, еңбекті бағаламаған адам ырысты да бағаламайтынын еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "түйір нан" — көзге кішкентай көрінетін, бірақ өмірге аса қымбат несібе. Ал "тамшы тер" — сол нанға жұмсалған аз-аздан жиналған ауыр еңбек, маңдай тер. Яғни кішкентай нан мен тамшы терді салыстыру арқылы халық еңбектің көрінбейтін, бірақ бағалы жағын әсерлі жеткізген. Нан — ырыс пен берекенің, ал тер — адал еңбектің белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Әсіресе еңбекпен күн көретін адамдарға, оқушыға, жасқа үнемі айтылуы мүмкін. Мысалы, біреу дастарқандағы нанның қадірін білмей, тамақты ысырап етсе, үлкендер "Түйір нан - тамшы тер" деп ескертіп, ас пен еңбекті құрметтеуге шақырады.