Торғай жаңбыр жауса, баласын қорғайды,
Бұршақ жауса, басын қорғайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — торғай жаңбыр жауса, өз балапандарын паналатып қорғайды, ал бұршақ түссе, ең алдымен өз басын аман сақтауға тырысады. Астарлы мағынасы — әркім қауіп төнген кезде ең әуелі өзіне, өз отбасы мен жанындағы жақынына қамқор болады. Адам да қиын сәтте жауапкершілігін ұмытпай, әлсізді қорғауға, бірақ өзін де сақтауға тиіс екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «торғай» — әлсіз, бірақ ширақ тіршілік иесі; ол арқылы қарапайым адам бейнесі беріледі. «Жаңбыр» — жайсыздық, сынақ, жеңіл қиындықтың белгісі. «Бұршақ» — қатерлі, ауыр қауіп. «Бала» — қамқорлықты қажет ететін жан, ал «басын қорғау» — сақтық пен аман қалуға ұмтылу. Осы образдар өмірдің әр деңгейдегі сынағын дәл көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ана баласын мектепке апарғанда, қауіпсіз жерге кіргізіп, алдымен соны қорғайтынын білдіреді. Мысалы, көшеде қатты боран соқса, ата-ана баласын жылы киіндіріп, жолдың қауіпсіз жағын таңдайды. Яғни, қиындықта адам ең алдымен қамқорлық пен сақтықты қатар ұстанады.
Burshaq jaýsa, basyn qorǵaıdy.