Суық бауыр баладан суыртпақ жіп күтпе,
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезі суық, қатыгез, мейірімі аз болса, одан жылылық та, ілтипат та күтпе дегенді білдіреді. Тура мағынасында «суық бауыр бала» — жүрегі жібімейтін, жақынға да жанашырлық танытпайтын адам. «Суыртпақ жіп» — созылғыш, берік нәрсе, ал астарында ол адамнан жақсы іс, шынайы қамқорлық, тұрақты жақсылық шықпайтынын меңзейді. Яғни, біреудің ішкі болмысы қандай болса, оның әрекеті де соған сай болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «суық бауыр» — бауырмалдықтың, мейірімнің қарама-қарсы бейнесі. Қазақ ұғымында бауыр — ең жақын, ең ыстық қарым-қатынастың символы. Ал «суық» сөзі оның қаттылығын, жаттығын көрсетеді. «Суыртпақ жіп» — созып алуға келетін, бір-біріне жалғасқан берік жіп сияқты көрінеді, бірақ суық адамнан ондай бекем байланыс шықпайды деген астар бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамдардың қарым-қатынасында қолдануға болады. Мысалы, жұмыс орнында бір әріптес үнемі салқын сөйлеп, ешкімге көмектеспей жүрсе, одан қолдау күтудің өзі бос әурешілік. Мұндайда мақал адамның мінезін алдын ала танып, үмітті орынсыз артпауға шақырады.